Βρέθηκαν 21 μαθήματα
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ

ΒΑΘΜΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΙΔΡΥΜΑ

ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Συγγένειας [open course]

Βενετία Καντσά - Προπτυχιακό - (A-)
Tμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Η συγγένεια υπήρξε το προνομιακό πεδίο μελέτης και έρευνας της ανθρωπολογίας για περίπου έναν αιώνα, μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν το ανθρωπολογικό ενδιαφέρον για τη μελέτη των συγγενειακών σχέσεων μειώθηκε αισθητά ύστερα από την κριτική που δέχτηκαν οι επονομαζόμενες ολιστικές προσεγγίσεις της συγγένειας. Ωστόσο, οι επιδράσεις της συμβολικής προσέγγισης της συγγένειας και των φεμινιστικών αναλύσεων του φύλου, της αναπαραγωγής και της σεξουαλικότητας, αλλά και οι εθνογραφικές καταγραφές των τρόπων με τους οποίους κατασκευάζονται και νοηματοδοτούνται οι συγγενειακές και οικογενειακές σχέσεις στις δυτικές κοινωνίες είχαν ως συνέπεια την ανανέωση του ανθρωπολογικού ενδιαφέροντος για τη μελέτη της συγγένειας και της οικογένειας τις τελευταίες δεκαετίες.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Συγγένειας και του Φύλου [open]

Βενετία Καντσά - Μεταπτυχιακό - (A-)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Το μάθημα αφορά στη παρουσίαση και ανάλυση των κυριότερων ανθρωπολογικών θεωριών για τη μελέτη της συγγένειας και του φύλου

social sciences  subject

Μνήμη και Προφορική Ιστορία

Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν - Προπτυχιακό - (A)
Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η προφορική ιστορία καταγράφει το ζωντανό λόγο μαρτύρων του παρελθόντος και ανοίγει νέους δρόμους για την ανασύνθεση και ερμηνεία της πρόσφατης ιστορίας. Η μοναδική φύση των προφορικών πηγών και των αφηγήσεων ζωής τοποθετεί την προφορική ιστορία στο πεδίο όπου τέμνεται η ιστορία με την ανθρωπολογία και την ψυχολογία της μνήμης. Μέσα από τη μελέτη της βιβλιογραφίας, την πρακτική της εφαρμογή σε συγκεκριμένα παραδείγματα και την ερευνητική πρακτική οι φοιτητές/φοιτήτριες εξοικειώθηκαν με τη μεθοδολογία, την τεχνική και το θεωρητικό προβληματισμό της προφορικής ιστορίας και της μνήμης. Στο πλαίσιο του μαθήματος μια ερευνητική ομάδα 9 φοιτητριών πήραν συνεντεύξεις για τον κινηματογράφο του Βόλου ως μορφή λαϊκής διασκέδασης.

social sciences  subject

Μνήμη και Προφορική Ιστορία

Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν - Προπτυχιακό - (A)
Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η προφορική ιστορία καταγράφει το ζωντανό λόγο μαρτύρων του παρελθόντος και ανοίγει νέους δρόμους για την ανασύνθεση και ερμηνεία της πρόσφατης ιστορίας. Η μοναδική φύση των προφορικών πηγών και των αφηγήσεων ζωής τοποθετεί την προφορική ιστορία στο πεδίο όπου τέμνεται η ιστορία με την ανθρωπολογία και την ψυχολογία της μνήμης. Μέσα από τη μελέτη της βιβλιογραφίας, την πρακτική της εφαρμογή σε συγκεκριμένα παραδείγματα και την ερευνητική πρακτική οι φοιτητές/φοιτήτριες εξοικειώθηκαν με τη μεθοδολογία, την τεχνική και το θεωρητικό προβληματισμό της προφορικής ιστορίας και της μνήμης. Στο πλαίσιο του μαθήματος μια ερευνητική ομάδα 9 φοιτητριών πήραν συνεντεύξεις για τον κινηματογράφο του Βόλου ως μορφή λαϊκής διασκέδασης.

social sciences  subject

Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Μουσικής - Ανοιχτό Ψηφιακό Μάθημα

Δάφνη Τραγάκη - Προπτυχιακό - (A-)
Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Το μάθημα εστιάζει στη διερεύνηση της μουσικής ως πολιτισμικού φαινομένου που μπορεί να κατανοηθεί σε σχέση με τα κοινωνικά, πολιτικά και ιστορικά συμφραζόμενα. Μέσα από μία κριτική συζήτηση των κυρίαρχων επιστημολογιών παρουσιάζει τους θεωρητικούς και μεθοδολογικούς προσανατολισμούς που έχουν προσδιορίσει την ανθρωπολογική έρευνα του μουσικού ήχου, της μουσικής εμπειρίας και πρακτικής, όπως και τις ερμηνείες και σημασιοδοτήσεις της "μουσικής" στον χώρο και τον χρόνο.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Σύγχρονης Ελλάδας

Ουρανία Αστρινάκη - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Tο μάθημα «Aνθρωπολογία της Σύγχρονης Eλλάδας» αποτελεί συστηματική γνωριμία με τις ανθρωπολογικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στον ελληνικό χώρο από ξένους στην αρχή και στη συνέχεια και έλληνες εθνογράφους, από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα. Ξεκινώντας από τη συζήτηση των συνθηκών που συνέβαλαν στη μετάβαση της ανθρωπολογίας από τον «εξωτικό» στον «οικείο» ευρωπαϊκό χώρο, με ενδιάμεσο σταθμό τις πιο «εξωτικές» και απομακρυσμένες κοινότητες της νοτιοευρωπαϊκής υπαίθρου, θα παρακολουθήσουμε την σταδιακή ανάπτυξη των ανθρωπολογικών μελετών στην Eλλάδα και των μεταβολών που την χαρακτήρισαν. Aφού αναφερθούμε στις μελέτες των αγροτικών κοινωνιολόγων και των ανθρωπογεωγράφων της γαλλικής, κυρίως, σχολής στον αγροτικό χώρο, θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στις πρώτες ανθρωπολογικές μελέτες των αγροτικών κοινοτήτων. Οι μελέτες αυτές προσλάμβαναν τα ελληνικά χωριά ως σχεδόν «κλειστές, παραδοσιακές και ομοιογενείς κοινότητες» που δεν είναι πλήρως ενταγμένες στον ελληνικό κρατικό σχηματισμό και τη νεωτερικότητα και άρα δεν έχουν επηρεαστεί πολύ από αυτούς. Στη συνέχεια, θα σκιαγραφήσουμε τη βαθμιαία εισαγωγή της πολλαπλότητας στις μελέτες της ελληνικής κοινωνίας, την αναγνώριση και ανάδειξη της συνθετότητάς της από αυτές. Θα συζητήσουμε τις διαφορετικές περιόδους της ελληνικής εθνογραφίας, τις σημαντικότερες θεματικές που απασχόλησαν κάθε φορά τους μελετητές της ελληνικής κοινωνίας, τη γεωγραφική διασπορά των μελετών, καθώς και τις διαφορετικές θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις που οι μελετητές εφήρμοσαν. Eπίσης, θα ασχοληθούμε με τους σημαντικούς μετασχηματισμούς που συντελέστηκαν στην ελληνική κοινωνία έως την έναρξη των ανθρωπολογικών μελετών αλλά και έπειτα από αυτήν, μετασχηματισμοί που συντέλεσαν στην ίδια την αλλαγή οπτικής των μελετών αυτών και είχαν αποτέλεσμα την εισαγωγή της ιστορίας στις εν λόγω μελέτες. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η πορεία της ανθρωπολογίας της σύγχρονης Eλλάδας διαγράφεται μέσα από μια σειρά μετατοπίσεων από την ομοιογένεια στην πολλαπλότητα, από τις ολιστικές στις μερικές προσεγγίσεις, από τον αγροτικό χώρο στον αστικό και από την συγχρονία στην εισαγωγή της ιστορίας και την ενασχόληση με τους μετασχηματισμούς. Tο ενδιαφέρον μας θα εστιαστεί σε πέντε ενότητες.

social sciences  subject

Μεθοδολογία της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Στο μάθημα εξετάζονται η θεωρία και οι μέθοδοι της εθνογραφικής έρευνας με έμφαση α) στην ιστορική ανάπτυξη της εθνογραφίας και β) στον τρόπο με τον οποίο η συλλογή των ανθρωπολογικών δεδομένων σχετίζεται με τη θεωρία και τη μεθοδολογία. Το μάθημα αναφέρεται σε μεθοδολογικές και επιστημολογικές έννοιες και εργαλεία της ανθρωπολογίας και εξετάζει ζητήματα όπως: η πολιτική και η πρακτική της επιτόπιας έρευνας· ο/η ανθρωπολόγος ως υποκείμενο και αντικείμενο της παρατήρησης: δι-υποκειμενικότητα και αναστοχαστική ανθρωπολογία· τα στάδια της ενσωμάτωσης κατά τη διαδικασία της επιτόπιας έρευνας και η διαδικασία εμβάπτισης στην ετερότητα· το ερώτημα της "ανθρωπολογίας οίκοι", καθώς και ερευνητικά ζητήματα της εθνογραφικής έρευνας σε αναπτυγμένες κοινωνίες και αστικούς πληθυσμούς· η εθνογραφία ως κείμενο. Στο μάθημα συζητιούνται επίσης μεθοδολογικά και επιστημολογικά ζητήματα που αφορούν τη συλλογή/κατασκευή και ανάλυση ερευνητικών ‘δεδομένων’. Στις ενότητες του μαθήματος περιλαμβάνονται επίσης συζητήσεις που αφορούν πρόσφατους μεθοδολογικούς προβληματισμούς (πχ. η επιτόπια έρευνα σε επικίνδυνο περιβάλλον, ο ρόλος των αισθήσεων και της προσωπικότητας του ερευνητή στο πεδίο της έρευνας κλπ) Σημαντική σημείωση: "Η παρούσα συλλογή άρθρων και αποσπασμάτων από ακαδημαϊκά συγγράμματα πραγματοποιείται για το σκοπό της εκπαιδευτικής υποστήριξης του μαθήματος εαρινού εξαμήνου «Μεθοδολογία της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας», στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, σύμφωνα με τα άρθρα 19 και 21 του Ν.2121/1993 περί "Πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων. Η αναπαραγωγή αυτής είναι επιτρεπτή αποκλειστικά σε αυτό το πλαίσιο, κάθε περαιτέρω αναπαραγωγή αυτής και για σκοπό διάφορο από τον προαναφερθέν απαγορεύεται, γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του προσώπου που την τελεί και συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας."

social sciences  subject

Αυτόχθονοι Πολιτισμοί, Βιωσιμότητα και Παγκοσμιοποίηση

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Τι σημαίνει «αυτόχθονες» ή «ιθαγενείς» στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο κόσμο; Με ποιο τρόπο καθορίζεται η «αυθεντικότητα» των ομάδων αυτών σε ένα υπάρχον πλαίσιο αποικιοκρατικής και μεταποικιακής φαντασιακής αντίληψης; Είναι εφικτή μια βιώσιμη ανάπτυξη, δηλαδή μια ανάπτυξη που λαμβάνει υπόψη της τις οικολογικές περιβαλλοντικές αντιλήψεις των διαφορετικών αυτοχθόνων λαών; Το μάθημα στοχεύει στην ανάλυση των απειλών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι λεγόμενοι αυτόχθονες πολιτισμοί στην πάλη για την επιβίωση και την αναγνώριση δικαιωμάτων. Αντλώντας από πρόσφατα εθνογραφικά παραδείγματα και υλικό από διάφορες χώρες του κόσμου, καθώς και από θεωρίες της οικολογικής ανθρωπολογίας και της ανθρωπολογίας της ανάπτυξης, οι φοιτητές θα διερευνήσουν τις «αυτόχθονες» αντιλήψεις και τις στρατηγικές περί βιωσιμότητας στη συνάντηση ή/και τη σύγκρουσή τους με τα συμφέροντα της παγκόσμιας αγοράς ή/και των τοπικών πολιτικών και οικονομικών καθεστώτων.

social sciences  subject

Εθνοϊατρική

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Το μάθημα στοχεύει στην ανάλυση ιατρικών συστημάτων ως κοινωνικά και πολιτισμικά μορφώματα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Στη διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές θα ερευνήσουν εθνοϊατρικά συστήματα όπως σαμανισμός και παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα προφορικών πολιτισμών, συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική (με ιδιαίτερη έμφαση στην Ayurveda και την Κινέζικη Ιατρική), καθώς και περιπτώσεις ιατρικού πλουραλισμού. Παρότι και η βιοϊατρική μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα πολλά εθνοϊατρικά συστήματα του κόσμου, το μάθημα θα επικεντρωθεί κυρίως σε συστήματα τα οποία δεν χρησιμοποιούν βιοϊατρικές μεθόδους και δεν βασίζονται στον ιατρικό υλισμό. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις αιτίες και στους μηχανισμούς συγκρούσεων ή/και αποδoχής μεταξύ διαφορετικών συστημάτων ενόψει της παγκοσμιοποίησης, καθώς και των περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτικών και θρησκευτικών αλλαγών ή/και απειλών.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία και Υλικός Πολιτισμός

Ελεάνα Γιαλούρη - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Ο κόσμος των πραγμάτων και των υλικών που παράγουν οι άνθρωποι αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των πολιτισμών τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος. Αν και το ενδιαφερόν των ανθρωπολόνων για τον υλικό πολιτισμό είναι τόσο παλιό όσο και η ίδια η ανθρωπολογία, ο Υλικός Πολιτισμός ως αυτοδύναμο πεδίο μελέτης αρχίζει να χαίρει μιας εντατικότερης και συστηματικότερης έρευνας πολύ αργότερα. Από παθητικοί δείκτες κοινωνικών σχέσεων ή από τέχνεργα που απλώς εξυπηρετούν λειτουργικές ανάγκες, πρόσφατες μελέτες έχουν αναγνωρίσει στα πράγματα έναν πολύ πιο ενεργητικό και αποφασιστικό ρόλο στην κοινωνία. Τα πράγματα δεν εικονογραφούν απλώς την ανθρώπινη πράξη, αλλά μετέχουν αυτής και εμπλέκονται στην παραγωγή κοινωνικών πραγματικοτήτων και στη διαμόρφωση ανθρώπινων συμπεριφορών και αξιών. Στο συγκεκριμένο κύκλο μαθημάτων συζητούνται αναλυτικά θεωρίες και εθνογραφίες που έχουν αποτελέσει σταθμό στη διαμόρφωση του ερευνητικού πεδίου του Υλικού Πολιτισμού και συνδέονται με γενικότερες φιλοσοφικές αναζητήσεις οι οποίες πραγματεύονται την σχέση μας με την ύλη, καθώς και τα όρια ανάμεσα στα υποκείμενα και τα αντικείμενα.