Βρέθηκαν 21 μαθήματα
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ

ΒΑΘΜΙΔΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΙΔΡΥΜΑ

ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Συγγένειας [open course]

Βενετία Καντσά - Προπτυχιακό - (A-)
Tμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Η συγγένεια υπήρξε το προνομιακό πεδίο μελέτης και έρευνας της ανθρωπολογίας για περίπου έναν αιώνα, μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν το ανθρωπολογικό ενδιαφέρον για τη μελέτη των συγγενειακών σχέσεων μειώθηκε αισθητά ύστερα από την κριτική που δέχτηκαν οι επονομαζόμενες ολιστικές προσεγγίσεις της συγγένειας. Ωστόσο, οι επιδράσεις της συμβολικής προσέγγισης της συγγένειας και των φεμινιστικών αναλύσεων του φύλου, της αναπαραγωγής και της σεξουαλικότητας, αλλά και οι εθνογραφικές καταγραφές των τρόπων με τους οποίους κατασκευάζονται και νοηματοδοτούνται οι συγγενειακές και οικογενειακές σχέσεις στις δυτικές κοινωνίες είχαν ως συνέπεια την ανανέωση του ανθρωπολογικού ενδιαφέροντος για τη μελέτη της συγγένειας και της οικογένειας τις τελευταίες δεκαετίες.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Συγγένειας και του Φύλου [open]

Βενετία Καντσά - Μεταπτυχιακό - (A-)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Το μάθημα αφορά στη παρουσίαση και ανάλυση των κυριότερων ανθρωπολογικών θεωριών για τη μελέτη της συγγένειας και του φύλου

social sciences  subject

Μνήμη και Προφορική Ιστορία

Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν - Προπτυχιακό - (A)
Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η προφορική ιστορία καταγράφει το ζωντανό λόγο μαρτύρων του παρελθόντος και ανοίγει νέους δρόμους για την ανασύνθεση και ερμηνεία της πρόσφατης ιστορίας. Η μοναδική φύση των προφορικών πηγών και των αφηγήσεων ζωής τοποθετεί την προφορική ιστορία στο πεδίο όπου τέμνεται η ιστορία με την ανθρωπολογία και την ψυχολογία της μνήμης. Μέσα από τη μελέτη της βιβλιογραφίας, την πρακτική της εφαρμογή σε συγκεκριμένα παραδείγματα και την ερευνητική πρακτική οι φοιτητές/φοιτήτριες εξοικειώθηκαν με τη μεθοδολογία, την τεχνική και το θεωρητικό προβληματισμό της προφορικής ιστορίας και της μνήμης. Στο πλαίσιο του μαθήματος μια ερευνητική ομάδα 9 φοιτητριών πήραν συνεντεύξεις για τον κινηματογράφο του Βόλου ως μορφή λαϊκής διασκέδασης.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Συγγένειας και του Φύλου [open]

Βενετία Καντσά - Μεταπτυχιακό - (A-)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Το μάθημα αφορά στη παρουσίαση και ανάλυση των κυριότερων ανθρωπολογικών θεωριών για τη μελέτη της συγγένειας και του φύλου

social sciences  subject

Εθνογραφία: Διαμορφώνοντας το σύγχρονο πεδίο

Πηνελόπη, Ρίκη, Δάφνη, Βασιλική Παπαηλία, Βαν Μπούσχοτεν, Τραγάκη, Γιακουμάκη - Προπτυχιακό - (A+)
Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Το μάθημα αυτό φέρνει φοιτητές/ριες σε επαφή με τρέχοντα ζητήματα στην εθνογραφική έρευνα, ενώ προσφέρει ευκαιρία για εξάσκηση με βασικές τεχνικές έρευνας. Το μάθημα δεν αποτελεί ιστορική επισκόπηση της μεθοδολογίας της εθνογραφίας. Αντίθετα, ξεκινάει από σημερινούς προβληματισμούς των εν ενεργεία εθνογράφων. Η κεντρική ερώτησή μας θα είναι: ποιο είναι—και ποιο θα μπορούσε να είναι—το «πεδίο» της εθνογραφικής μελέτης στη σύγχρονη συνθήκη. Στην εξερεύνηση του θέματος θα διευρύνουμε τη συζήτηση πέρα από τα κανονικά όρια ώστε να μιλήσουμε για θέματα όπως η μη-ακαδημαϊκη χρήση της ενθογραφίας (π.χ., στο μάρκετιγκ και το στρατό), η χρήση της εθνογραφίας σε άλλες επιστήμες (π.χ., εκπαίδευση), η σχέση της εθνογραφίας με τον πολιτικό ακτιβισμό και, τέλος, οι δυνατότητες ύπαρξης μιας ποιοτικής μεθοδολογίας στο σύγχρονο τεχνοκρατικό πανεπιστήμιο. Το σπονδυλωτό αυτό μάθημα διδάσκεται από τα μέλη του τομέα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας. Εντάσσεται στο πρόγραμμα «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα» και οι περισσότερες από τις παραδόσεις του θα βιντεοσκοπηθούν. Ενώ το μάθημα απευθύνεται κυρίως σε προπτυχιακούς φοιτητές/ριες κοινωνικής ανθρωπολογίας, φοιτητές/ριες άλλων κατευθύνσεων που έχουν ένα αποδεδειγμένο ενδιαφέρον για στο αντικείμενο και έχουν ήδη παρακολουθήσει ένα αριθμό ανθρωπολογικών μαθημάτων μπορούν να γίνουν δεκτοί στο μάθημα κατόπιν συνεννόησης με τους διδάσκοντες.

social sciences  subject

Εθνοϊατρική

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Το μάθημα στοχεύει στην ανάλυση ιατρικών συστημάτων ως κοινωνικά και πολιτισμικά μορφώματα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Στη διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές θα ερευνήσουν εθνοϊατρικά συστήματα όπως σαμανισμός και παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα προφορικών πολιτισμών, συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική (με ιδιαίτερη έμφαση στην Ayurveda και την Κινέζικη Ιατρική), καθώς και περιπτώσεις ιατρικού πλουραλισμού. Παρότι και η βιοϊατρική μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα πολλά εθνοϊατρικά συστήματα του κόσμου, το μάθημα θα επικεντρωθεί κυρίως σε συστήματα τα οποία δεν χρησιμοποιούν βιοϊατρικές μεθόδους και δεν βασίζονται στον ιατρικό υλισμό. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις αιτίες και στους μηχανισμούς συγκρούσεων ή/και αποδoχής μεταξύ διαφορετικών συστημάτων ενόψει της παγκοσμιοποίησης, καθώς και των περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτικών και θρησκευτικών αλλαγών ή/και απειλών.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της Σύγχρονης Ελλάδας

Ουρανία Αστρινάκη - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Tο μάθημα «Aνθρωπολογία της Σύγχρονης Eλλάδας» αποτελεί συστηματική γνωριμία με τις ανθρωπολογικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στον ελληνικό χώρο από ξένους στην αρχή και στη συνέχεια και έλληνες εθνογράφους, από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα. Ξεκινώντας από τη συζήτηση των συνθηκών που συνέβαλαν στη μετάβαση της ανθρωπολογίας από τον «εξωτικό» στον «οικείο» ευρωπαϊκό χώρο, με ενδιάμεσο σταθμό τις πιο «εξωτικές» και απομακρυσμένες κοινότητες της νοτιοευρωπαϊκής υπαίθρου, θα παρακολουθήσουμε την σταδιακή ανάπτυξη των ανθρωπολογικών μελετών στην Eλλάδα και των μεταβολών που την χαρακτήρισαν. Aφού αναφερθούμε στις μελέτες των αγροτικών κοινωνιολόγων και των ανθρωπογεωγράφων της γαλλικής, κυρίως, σχολής στον αγροτικό χώρο, θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στις πρώτες ανθρωπολογικές μελέτες των αγροτικών κοινοτήτων. Οι μελέτες αυτές προσλάμβαναν τα ελληνικά χωριά ως σχεδόν «κλειστές, παραδοσιακές και ομοιογενείς κοινότητες» που δεν είναι πλήρως ενταγμένες στον ελληνικό κρατικό σχηματισμό και τη νεωτερικότητα και άρα δεν έχουν επηρεαστεί πολύ από αυτούς. Στη συνέχεια, θα σκιαγραφήσουμε τη βαθμιαία εισαγωγή της πολλαπλότητας στις μελέτες της ελληνικής κοινωνίας, την αναγνώριση και ανάδειξη της συνθετότητάς της από αυτές. Θα συζητήσουμε τις διαφορετικές περιόδους της ελληνικής εθνογραφίας, τις σημαντικότερες θεματικές που απασχόλησαν κάθε φορά τους μελετητές της ελληνικής κοινωνίας, τη γεωγραφική διασπορά των μελετών, καθώς και τις διαφορετικές θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις που οι μελετητές εφήρμοσαν. Eπίσης, θα ασχοληθούμε με τους σημαντικούς μετασχηματισμούς που συντελέστηκαν στην ελληνική κοινωνία έως την έναρξη των ανθρωπολογικών μελετών αλλά και έπειτα από αυτήν, μετασχηματισμοί που συντέλεσαν στην ίδια την αλλαγή οπτικής των μελετών αυτών και είχαν αποτέλεσμα την εισαγωγή της ιστορίας στις εν λόγω μελέτες. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η πορεία της ανθρωπολογίας της σύγχρονης Eλλάδας διαγράφεται μέσα από μια σειρά μετατοπίσεων από την ομοιογένεια στην πολλαπλότητα, από τις ολιστικές στις μερικές προσεγγίσεις, από τον αγροτικό χώρο στον αστικό και από την συγχρονία στην εισαγωγή της ιστορίας και την ενασχόληση με τους μετασχηματισμούς. Tο ενδιαφέρον μας θα εστιαστεί σε πέντε ενότητες.

social sciences  subject

Μεθοδολογία της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Στο μάθημα εξετάζονται η θεωρία και οι μέθοδοι της εθνογραφικής έρευνας με έμφαση α) στην ιστορική ανάπτυξη της εθνογραφίας και β) στον τρόπο με τον οποίο η συλλογή των ανθρωπολογικών δεδομένων σχετίζεται με τη θεωρία και τη μεθοδολογία. Το μάθημα αναφέρεται σε μεθοδολογικές και επιστημολογικές έννοιες και εργαλεία της ανθρωπολογίας και εξετάζει ζητήματα όπως: η πολιτική και η πρακτική της επιτόπιας έρευνας· ο/η ανθρωπολόγος ως υποκείμενο και αντικείμενο της παρατήρησης: δι-υποκειμενικότητα και αναστοχαστική ανθρωπολογία· τα στάδια της ενσωμάτωσης κατά τη διαδικασία της επιτόπιας έρευνας και η διαδικασία εμβάπτισης στην ετερότητα· το ερώτημα της "ανθρωπολογίας οίκοι", καθώς και ερευνητικά ζητήματα της εθνογραφικής έρευνας σε αναπτυγμένες κοινωνίες και αστικούς πληθυσμούς· η εθνογραφία ως κείμενο. Στο μάθημα συζητιούνται επίσης μεθοδολογικά και επιστημολογικά ζητήματα που αφορούν τη συλλογή/κατασκευή και ανάλυση ερευνητικών ‘δεδομένων’. Στις ενότητες του μαθήματος περιλαμβάνονται επίσης συζητήσεις που αφορούν πρόσφατους μεθοδολογικούς προβληματισμούς (πχ. η επιτόπια έρευνα σε επικίνδυνο περιβάλλον, ο ρόλος των αισθήσεων και της προσωπικότητας του ερευνητή στο πεδίο της έρευνας κλπ) Σημαντική σημείωση: "Η παρούσα συλλογή άρθρων και αποσπασμάτων από ακαδημαϊκά συγγράμματα πραγματοποιείται για το σκοπό της εκπαιδευτικής υποστήριξης του μαθήματος εαρινού εξαμήνου «Μεθοδολογία της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας», στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, σύμφωνα με τα άρθρα 19 και 21 του Ν.2121/1993 περί "Πνευματικής ιδιοκτησίας, συγγενικών δικαιωμάτων και πολιτιστικών θεμάτων. Η αναπαραγωγή αυτής είναι επιτρεπτή αποκλειστικά σε αυτό το πλαίσιο, κάθε περαιτέρω αναπαραγωγή αυτής και για σκοπό διάφορο από τον προαναφερθέν απαγορεύεται, γίνεται με αποκλειστική ευθύνη του προσώπου που την τελεί και συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας."

social sciences  subject

Εθνοϊατρική

Diana Riboli - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Το μάθημα στοχεύει στην ανάλυση ιατρικών συστημάτων ως κοινωνικά και πολιτισμικά μορφώματα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Στη διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές θα ερευνήσουν εθνοϊατρικά συστήματα όπως σαμανισμός και παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα προφορικών πολιτισμών, συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική (με ιδιαίτερη έμφαση στην Ayurveda και την Κινέζικη Ιατρική), καθώς και περιπτώσεις ιατρικού πλουραλισμού. Παρότι και η βιοϊατρική μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα πολλά εθνοϊατρικά συστήματα του κόσμου, το μάθημα θα επικεντρωθεί κυρίως σε συστήματα τα οποία δεν χρησιμοποιούν βιοϊατρικές μεθόδους και δεν βασίζονται στον ιατρικό υλισμό. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις αιτίες και στους μηχανισμούς συγκρούσεων ή/και αποδoχής μεταξύ διαφορετικών συστημάτων ενόψει της παγκοσμιοποίησης, καθώς και των περιβαλλοντικών, οικονομικών, πολιτικών και θρησκευτικών αλλαγών ή/και απειλών.

social sciences  subject

Ανθρωπολογία της βίας και των συγκρούσεων

Ουρανία Αστρινάκη - Προπτυχιακό - (A-)
Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο

Στο μάθημα εξετάζονται πρόσφατες ανθρωπολογικές θεωρήσεις των φαινομένων λανθάνουσας και ανοικτής βίας στις δυτικές και μη δυτικές κοινωνίες οι οποίες τα προσεγγίζουν ως ιστορικά, κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά φαινόμενα. Αναλύονται οι προσεγγίσεις της κλασικής κοινωνικής και ανθρωπολογικής θεωρίας και οι κυρίαρχες αντιλήψεις για τη βία στο λεγόμενο «πολιτισμένο κόσμο» οι οποίες την συνδέουν με τη «φύση του ανθρώπου». Διερευνάται ο κεντρικός ρόλος των αντιλήψεων αυτών τόσο στα δυτικά φαντασιακά και κοινωνικές πρακτικές και στην συγκρότηση των δυτικών κοινωνιών και πολιτειών όσο και στην φαντασιακή κατασκευή των μη δυτικών λαών και πολιτισμών ως «άγριων» η οποία συνέβαλε στη νομιμοποίηση της παγκόσμιας δυτικής κυριαρχίας. Τέλος, παρουσιάζονται εθνογραφικά παραδείγματα τα οποία αναδεικνύουν την περίπλοκη σχέση των σχηματισμών της βίας με τους τοπικούς και παγκόσμιους σχηματισμούς της εξουσίας και την παραγωγή κοινωνικών ανισοτήτων, με τη συγκρότηση των τοπικών ιστοριών και των τοπικών ταυτοτήτων.